เคยตั้งคำถามไหมครับ…
ถ้าเช้าวันพรุ่งนี้
เกลือทุกชนิดบนโลกหายไปหมด
จะเกิดอะไรขึ้น?
หลายคนอาจตอบทันทีว่า
“อาหารคงไม่อร่อย”
แต่หากย้อนเวลากลับไปหลายพันปี
คำตอบอาจไม่ใช่แค่นั้น
เพราะในอดีต
เกลือไม่ใช่แค่เครื่องปรุงอาหาร
แต่เป็นหนึ่งในทรัพยากรที่สำคัญที่สุดของมนุษยชาติ
ก่อนจะมีตู้เย็น
ก่อนจะมีรถขนส่ง
ก่อนจะมีซูเปอร์มาร์เก็ต
และก่อนจะมีร้านสะดวกซื้ออยู่ทุกหัวมุมถนน
มนุษย์เคยเผชิญปัญหาสำคัญข้อหนึ่ง
นั่นคือ
“อาหารเก็บไว้ได้ไม่นาน”
ชาวประมงจับปลาได้
ก็ต้องรีบกิน
นายพรานล่าสัตว์ได้
ก็ต้องรีบแบ่งกันกิน
เพราะหากปล่อยไว้นาน
อาหารก็จะเน่าเสีย
วันหนึ่งมนุษย์ค้นพบว่า
เกลือสามารถช่วยยืดอายุอาหารได้
และนั่นอาจเป็นหนึ่งในการค้นพบที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์อารยธรรมมนุษย์
ปลาเค็ม
เนื้อเค็ม
ผักดอง
อาหารแห้ง
และเสบียงเดินทาง
ล้วนเกิดขึ้นได้เพราะเกลือ
เมื่ออาหารเก็บไว้ได้นานขึ้น
มนุษย์จึงเดินทางได้ไกลขึ้น
ค้าขายได้มากขึ้น
สร้างเมืองได้ใหญ่ขึ้น
และสะสมเสบียงไว้สำหรับวันที่อาหารขาดแคลนได้
อาจกล่าวได้ว่า
อารยธรรมจำนวนมากอาจไม่ถือกำเนิดขึ้นในรูปแบบที่เรารู้จักทุกวันนี้
หากมนุษย์ไม่ค้นพบวิธีใช้เกลือถนอมอาหาร
เมื่อเกลือกลายเป็นสิ่งจำเป็น
มันจึงกลายเป็นทรัพยากรล้ำค่า
เกิดพ่อค้าเกลือ
เกิดเส้นทางการค้าเกลือ
เกิดภาษีเกลือ
เกิดคลังเกลือ
และเกิดอาชีพที่เกี่ยวข้องกับเกลืออีกมากมาย
ผมเคยดูหนังจีนหลายเรื่อง
จะเห็นขบวนพ่อค้าเกลือเดินทางข้ามภูเขาและลำน้ำ
มีทั้งคนขนเกลือ
คนคุ้มกันเกลือ
และเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ควบคุมการค้าเกลือ
เพราะในยุคนั้น
เกลือคือสินค้าจำเป็นที่ทุกบ้านต้องใช้
ในโลกตะวันตกเอง
คำว่า Salary หรือเงินเดือน
ก็มีรากศัพท์เชื่อมโยงกับคำว่า Salt หรือเกลือ
สะท้อนให้เห็นว่า
ครั้งหนึ่งเกลือเคยมีคุณค่าทางเศรษฐกิจสูงเพียงใด
แต่สิ่งที่ผมคิดว่าน่าสนใจที่สุด
กลับไม่ใช่เรื่องเงิน
ไม่ใช่เรื่องการค้า
และไม่ใช่เรื่องสงคราม
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือ
การเดินทางของเกลือ
จากการเป็นทรัพยากรที่ผู้คนต้องออกตามหา
สู่การเป็นสิ่งธรรมดาที่สุดในชีวิตประจำวัน
มนุษย์เคยเดินทางไกลเพื่อค้นหามัน
เคยค้าขายมัน
เคยเก็บรักษามันราวกับสมบัติล้ำค่า
แต่ทุกวันนี้
เกลือวางอยู่ในร้านก๋วยเตี๋ยว
อยู่ในโรงอาหาร
อยู่ในร้านอาหารตามสั่ง
อยู่ในครัวของแทบทุกบ้าน
จนเราแทบไม่เคยนึกถึงความสำคัญของมันอีกเลย
และนี่อาจเป็นสัจธรรมอย่างหนึ่งของชีวิต
สิ่งที่สำคัญที่สุด
ไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งที่แพงที่สุดเสมอไป
มนุษย์เคยทำสงครามเพื่อแย่งชิงทองคำ
แต่ทองคำไม่ได้ช่วยให้คนอิ่มท้อง
ทองคำไม่ได้ช่วยเก็บรักษาอาหาร
และทองคำไม่ได้ช่วยให้ผู้คนอยู่รอดในฤดูที่อาหารขาดแคลน
ในทางกลับกัน
เกลือเม็ดเล็ก ๆ ที่ดูธรรมดา
กลับเป็นหนึ่งในสิ่งที่ค้ำจุนอารยธรรมมนุษย์มาตลอดหลายพันปี
เหมือนอากาศ
เหมือนน้ำ
และเหมือนเกลือ
เมื่อมันมีอยู่รอบตัวเสมอ
เรากลับมองไม่เห็นคุณค่าของมัน
ถ้าคุณจำอะไรจากบทความนี้ได้เพียงอย่างเดียว
ให้จำประโยคนี้ไว้ครับ
“ก่อนที่เกลือจะเป็นเครื่องปรุงบนโต๊ะอาหาร มันเคยเป็นหนึ่งในทรัพยากรที่ช่วยขับเคลื่อนอารยธรรมมนุษย์ทั้งโลก”
Yummy เกลือหิมาลัย
มาตรฐานจากครัวจริง เพื่อครัวคุณ
อ่านบทความอื่นเพิ่มเติมได้ที่:
Chef and founder of Yummy เกลือหิมาลัย
เคยทำงานเป็นเชฟที่ร้าน Glen Thai เมืองเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย กว่าห้าปี ก่อนกลับมาเปิดร้าน Yummy อร่อยเมืองทองยาวนานกว่า 16 ปี และแบ่งปันประสบการณ์จริงเกี่ยวกับการใช้เกลือชมพูหิมาลัย “จากครัวจริง สู่ครัวคุณ”